Column: Programmaraad Breda met eigen mening.

Momenteel spelen er in medialand weer een paar conflicten die alles te maken hebben met zogenaamde programmaraden. Deze programmaraden worden aangesteld per regio of stad en soms zelfs gemeente. Vrijwel allemaal ontvangen ze subsidie en bovendien worden ze begeleid door het overkoepelend orgaan kabelraden.nl, dat ook een forse subsidie krijgt om de programmaraden 'op te voeden'. De programmaraden kunnen een 15-tal zenders verplicht adviseren in het basispakket en daarnaast een aanvullend pakket adviseren. Van die 15 wettelijk verplicht door te geven zenders in het analoge pakket liggen reeds 7 publieke Nederlandse en Vlaamse omroepen vast.

Er blijven dus 8 kanalen over die de programmaraad kan adviseren. De rest van het analoge pakket gaat meestal naar zenders die met of zonder vrijblijvend advies moeten proberen bij de kabelexploitant een kanaal te verwerven. Een lastige zaak voor buitenlandse zenders maar vooral ook nieuwkomers die niet zomaar tussen alle RTL-len kunnen komen.

Wat vooral opvalt is dat waar programmaraden de mening van de gemiddelde bevolking, die nog altijd voor het grootste deel analoog kabel-tv kijken, moet vertegenwoordigen, zij herhaaldelijk hun eigen mening erdoor willen duwen. De leden die gekozen zijn op kennis van het aanbod, slaan vaak finaal de plank mis door niet goed te onderzoeken welke programma's er echt leven onder de bevolking. Het adviseren van een groot pakket commerciële zenders is makkelijk: aan de kijkcijfers die deze omroepen leveren valt dat altijd te verantwoorden.

Een programmaraad moet echter ook op zaken als diversiteit in het aanbod letten en op datgene dat er onder de bevolking leeft. Dat de raden dat soms niet doen bleek recent nog met WDR4 in Rotterdam, een Duitse radiozender met veel Schlagermuziek. De zender verdween zonder dat de programmaraad enige benul had van hoe geliefd dit kanaal kennelijk is. Maar liefst 'duizenden' reacties kwamen hier op. Dat is enorm veel gezien we het over een Duitstalige radiokanaal hebben.

Op zich kan dat gebeuren als nooit eerder is gebleken dat een zender kennelijk geliefd was. Echter dient een programmaraad te onderzoeken wat nu precies de favoriete zenders zijn. Daarbij kan niet alleen op kijk- en luistercijfers worden afgegaan die alleen bestaande grote partijen al hebben. Behalve de nalatigheid om onderzoek onder de bevolking te doen, en zich er goed bekend te maken, communiceren de meeste programmaraden bar slecht met hun achterban én de aanbieders en drukken vervolgens hun eigen mening door. Een actueel voorbeeld is Programmaraad Bollenstreek-Leiden: zij zijn het totaal oneens met de kanaaldeling van Euronews/Het Gesprek. Naar 'hun mening' moet Euronews 24 uur per dag worden doorgegeven. Daarom spannen zij nu een zaak aan bij het commissariaat voor de media.

Wellicht vergeet de programmaraad Bollenstreek eerst de mening te vragen aan de kijkers? Immers is al in een aantal steden gebleken dat het nieuwe kanaal Euronews/Het Gesprek zeer gewaardeerd wordt. Euronews zelf is in Nederland niet al te populair, zeker ten opzichte van CNN of BBC World en het is dus maar de vraag of de kijkers een probleem hebben met de keuze van deze twee aanbieders om een kanaal te delen.

Een nog extremer en zeer recent voorbeeld is Programmaraad Breda en omstreken. De nieuw op te zetten evenementen- en vrijetijdszender Baronie TV wil een permanent kanaal opzetten maar kreeg slechts een vrijblijvend advies mee en mag nu om een plekje gaan vechten met RTL of SBS. Baronie TV is al jaren zeer succesvol en geliefd tijdens het Carnaval dat zij op professionele wijze via een tijdelijk kanaal in beeld brengen.

De programmaraad beoordeelde de aanvraag van de zender volstrekt foutief en reageerde niet eens op bezwaren over het concept-advies van deze zender. Van een enquête of rondvraag onder de bevolking is nooit sprake geweest laat staan van het juist beoordelen van de zender op inhoudelijke feiten. Sterker nog, in haar advies heeft Programmaraad Breda en omstreken haar eigen mening gegeven 'en dat het pakket naar hun mening zo goed is' en 'een groot publiek aanspreekt'. De 8 verplicht geadviseerde zenders zijn: BBC1, BBC2, TV5 Monde Europe, TVE Internacional, Rai-Uno, Duitsland-1, Duitsland-2 en Duitsland-3.

Dat deze programmaraad geen grote commerciële zenders mag adviseren komt vanwege een rechtzaak die met de opsplitsing van het basis en pluspakket te maken had. Het is echter vreemd om vervolgens op een zeer ondoorgrondelijke wijze alle eventueel beschikbare kanalen toe te wijzen aan omroepen die door een groot deel van de Bredase bevolking wellicht niet eens verstaan kunnen worden en die bovendien geen enkel belang hebben bij een plek op de kabel in Breda en dan ook nog eens allemaal (zonder meerkosten) met een decoder te zien zijn.

Baronie TV is intussen fel in opstand gekomen omdat het totaal niet begrijpt hoe het mogelijk is dat, en op de manier zoals er gewerkt wordt, een dergelijk advies kan worden uitgebracht. Het is ook in de ogen van de auteur van dit bericht ondenkbaar dat een zender als TV5, TVE, Rai-Uno of 3x een Duits kanaal hoger zouden scoren bij het publiek dan een reeds bekende en bewezen evenementenzender als TV Baronie. Een zender die toch nog wel belang heeft bij een analoog kanaal en die aandacht wil besteden aan datgene dat er leeft in Breda en omstreken. De kans dat Rai-Uno of Duitsland-3 regionaal dat doen, is minder dan nihil.

Het is dan ook volstrekt terecht dat Baronie TV de programmaraad nu desnoods via een rechtzaak ‘uit haar ivoren toren’ wil lokken. Dat een programmaraad een bestuurlijk orgaan is volgens de mediawet wil namelijk nog niet zeggen dat zij daarom automatisch hun werk goed zouden doen! Een programmaraad moet niet hun eigen mening er door duwen maar zich altijd baseren op de wensen van degenen voor wie hun raad in het leven is geroepen: de burgers, de TV-kijkers via de kabel. De keuzes die gemaakt worden moeten gebaseerd zijn op wat voor de meerderheid interessant is.

Een paar honderd klachten over het mogelijk verdwijnen van Rai-Uno (dat nog altijd digitaal beschikbaar zou zijn) kan onmogelijk representatief zijn voor de gehele Bredase bevolking. Een troost voor satellietkijkers: daar bestaat geen programmaraad voor. Wel geeft de NBS regelmatig adviezen aan CanalDigitaal over welke zenders nu echt geliefd zijn, of juist veel minder. Helaas heeft Baronie TV (voorlopig toch ) niet zoveel aan de satelliet. Ze zouden er , afgezien van de veel te hoge kosten, zeker in de stad Breda helaas niet zo heel veel kijkers mee bereiken want deze stad hangt nu volgens de observaties van de auteur niet direct vol met schotels. (JHV)