Analoge TV : de laatste der Mohikanen

Analoge TV : de laatste der Mohikanen
Het is een gezegde dat inhoudt dat sommigen écht met iets de allerlaatste zijn en nog steeds bij het oude blijven. Satelliet-tv kwam in ons land als eerste met de digitale technologie in MPEG-2 compressie ofwel DVB-S. Toen het Nederlandse aanbod 11 jaar geleden plotsklaps gedigitaliseerd werd was de verontwaardiging her en der enorm. Momenteel is Digitale Televisie bijna gemeengoed aan het worden of toch niet? Intussen is er via DVB-T een pakket te zien dat actief in de markt gezet wordt door KPN. De beeldkwaliteit hiervan en de ontvangstkwaliteit zijn echter niet bepaald de digitale techniek waardig omdat teveel compressie door beperkte bandbreedte te slechte beeldkwaliteit oplevert. De kabelnetten komen ook met steeds meer digitale diensten en ook steeds betere beeldkwaliteit van binnenlandse zenders door een hogere bandbreedte, die echter wel ten koste gaat van mogelijke nieuwe zenders. Plek voor een echt groot zenderaanbod is er op de kabel dan ook (nog) niet.

De digitalisering van de ether en/of de kabel is in de meeste landen al jaren eerder voorafgegaan door de Satelliet. In Groot-Brittannië is het allemaal met Sky Digital begonnen en is intussen Freeview via de ether een groot succes. Binnenkort krijgt Sky Digital er op de satelliet een concurrent bij in de vorm van FreeSat en zo kan de Nederlandse satellietkijker meegenieten van het groot Brits aanbod omdat dit ongecodeerd wordt verspreid. In Nederland zelf was CanalDigitaal dé eerste Digitale aanbieder. Aan een analoge satellietdecoder heb je in Nederland al vele jaren niets meer (tenzij je fan bent van Duitse of Franse TV) en CanalDigitaal heeft dan ook de meeste ervaring met Digitale televisie. Desondanks is ook bij CanalDigitaal de bandbreedte schaars. Dat ligt echter vooral aan de kosten, het uitzenden via de Astra-1 op 19 oost is duur en per transponder kunnen in goede kwaliteit maar een stuk of 8 zenders worden doorgegeven. Het totaalaanbod is door het enorme aantal Free-To-Air zenders dat zij van Astra-1 kunnen overnemen echter het allergrootste van alle ontvangstmogelijkheden. En dan hebben we het nog niet eens over de vele ongecodeerde zenders uit andere landen op andere satellieten.

In Frankrijk is zo al jaren CanalSat beschikbaar en is men pas kortgeleden begonnen de ether te digitaliseren. In Duitsland is men sinds enkele jaren bezig met de digitalisering van de kabel, ether en satellet. Toch gaat het in met name Duitsland en Frankrijk opmerkelijk genoeg uitermate langzaam met de digitalisering van het aanbod. Met recht mogen twee van de meest welvarende landen ter wereld worden aangemerkt als ‘de laatste der Mohikanen’ op analoog satellietgebied. Terwijl de ontwikkelingen verder gaan en door satellietproviders al aan MPEG-4 en DVB-S2 compressie wordt gedacht evenals HDTV (High Definition) is in Duitsland en Frankrijk meer dan de helft van de bevolking nog niet eens afgestapt van analoge Televisie! Nota bene is het groot Duits televisie-aanbod nog altijd compleet analoog te zien op de Astra-1 op 19 graden oost via niet minder dan 43 (!) analoge transponders. Dit kost dermate veel bandbreedte dat er verder weinig plek meer is op deze orbitale positie, deze schaarste de kosten opdrijft van transponderhuur en de Nederlandse en Vlaamse aanbieders mede hierdoor zijn uitgeweken naar 23,5 graden oost. Er is echter nog een land dat bijna net zo bont maakt als Duitsland.

Frankrijk lijkt ook geheel vastgeroest te zijn aan analoge satelliet-tv met miljoenen kijkers die er hun nationale zenders mee ontvangen. Waar in Duitsland van oudsher het analoge aanbod van groot belang was omdat iedereen overal , en vooral in voormalige Oost-Duitsland, alle zenders moest kunnen ontvangen, is er in Frankrijk nog altijd de aanvoer van diverse Franstalige nationale omroepen voor terrestrische uitzendingen. Naast nog altijd TV5 Monde Europe (aanvoer ook voor de Nederlandse kabel) via Hotbird zenden op Atlantic Bird 3 (voormalige France Telecom satelliet)nog altijd de nationale zenders TF1, France 2, France 3, Arte/France 5 & M6 uit. Kortgeleden kwam hier nota bene TMC Monte Carlo analoog bij! Anno 2007 een zender nog analoog gaan verspreiden via de satelliet is iets wat wellicht alleen de supereigenwijze Fransen konden verzinnen. Ook Canal+ zendt nog altijd dubbel analoog via de Atlantic Bird satellietten uit op 5 én op 8 graden west. Alleen van Canal+ is bekend dat zij momenteel hun kijkers naar de digitale Astra-1 verhuizen en op termijn uit de lucht gaan. De andere signalen dienen in Frankrijk nog altijd als aanvoer voor etherzenders, vandaar ook de Secam-norm (een afwijkende Franse kleurennorm die bij ontbreken van die optie op een toestel, zwartwit beeld geeft) en mono geluid (het Nicam Stereo geluid zit op een voor ons niet te ontvangen frequentie). Zowel Duitsland en Frankrijk houden naar verwachting een groot aantal van hun analoge satellietzenders tot 2010, misschien zelfs 2012, in de lucht. Pas als overal de ether en kabel er gedigitaliseerd is zal deze aanvoer stoppen. Een opmerkelijke situatie omdat álle andere Europese landen géén analoge satelliet-tv meer hebben.

Ondertussen is in Nederland een strijd gaande tussen diverse digitale aanbieders waarbij vooral KPN (Digitenne) , Satelliet (CanalDigitaal) en de kabelmaatschappijen (zoals UPC, Casema, @Home) ‘de degens kruisen’. De bandbreedte op de kabel gaat echter tot op de dag van vandaag op aan een groot aantal analoge kanalen, toch nog altijd tussen de 24 en in de meeste gevallen 34 zenders. Op één zo’n analoog kanaal passen met gemak 8 digitale zenders en dat, terwijl op de digitale kabelnetten ook al regelmatig interessante zenders uit de Digitale pakketten werden verwijderd om plaats te maken voor nieuwkomers. Dat verschijnsel is via de satelliet onbestaanbaar, ook al worden dáár dan weer niet alle zenders aangeboden die op de digitale kabel zitten. Gestaag groeit het aanbod op de satelliet juist steeds verder. De komende jaren zullen de analoge kabelpakketten grotendeels blijven bestaan omdat kabelbedrijven bang zijn dat een groot deel van hun klanten wegloopt als dat uitgeschakeld wordt en worden ontwikkelingen op de kabel hierdoor nog altijd geremd. Aangezien veruit het grootste deel van de Nederlanders nog analoog kabel-tv kijkt is de vraagstelling dus eigenlijk of de Nederlanders niet de laatste der Mohikanen zijn? Het grootste deel van de bevolking kijkt immers nog steeds naar de kabel en het overgrote deel daarvan analoog! In zeker mate is dit verhaal ook door te trekken naar België maar ook dat is weer een apart verhaal. Via dit overzichtje is te zien wat er wereldwijd nog aan analoge kanalen via de satelliet te zien is en kan geconcludeerd worden dat op Frankrijk en Duitsland na, dit via de satelliet vrijwel nergens meer het geval is. Het land dat het meest volhard in Analoge televisie is echter wellicht...Nederland. Nergens ter wereld is zo'n dichtbekabeld land en is analoog er nog altijd de toonaangevende norm. Hoog tijd dus om de analoge kabel eruit te trekken en gelukkig hebben veel digitale kabel - maar al veel eerder de vele satellietkijkers, dit in de gaten gehad.

(column geplaatst door Jan-Hein Visser, 19 september 2007)