HDTV Zwarte Pieten is begonnen
Op 9 november was SatelliteMagazine vertegenwoordigd op de derde editie van de HD Dagen. Ook dit jaar weer georganiseerd door Immovator en gehouden in het prachtige instituut voor Beeld en Geluid te Hilversum. Op voorhand een belangrijke dag voor iedereen die interesse heeft voor HDTV. En HDTV staat momenteel op doorbreken in Nederland. Op 4 juli van dit jaar begon namelijk de Nederlandse Publieke Omroep met HDTV. Alle drie de landelijke televisiezenders zijn nu ook in HD beschikbaar. Alle HD aanbieders in Nederland geven deze drie zenders inmiddels door. Alleen CanalDigitaal en Delta kabelcomfort (Zeeland) geven momenteel nog slechts één van de drie zenders door.
Ook de commerciële omroepen RTL Nederland en SBS Broadcasting zijn al langere tijd bezig met de voorbereidingen voor HDTV. Beide mediabedrijven hebben wel een commercieel businessmodel voor HDTV. Dat betekent dat men de investeringen, die de komst van HD zenders met zich meebrengt, wil verhalen op de televisieabonnee. HDTV moet in de ogen van deze bedrijven, zeker zolang er de komende jaren nog SD simulcast uitzendingen zijn, betaalcontent worden. Op zich een zeer begrijpelijke redenering. Beide bedrijven zijn nu eenmaal commercieel en willen vroeg of laat toch de extra investeringen weer terugverdienen. Zolang er SD televisie is en de HD kanalen een simulcast van het SD kanalen zijn komen er dus geen extra inkomsten uit reclamegelden binnen. De HD kijker is volgens deze mediabedrijven dan ook degene die maandelijks dient te betalen voor het kijken naar de HD kanalen. Dat werd op de HD Dagen ook duidelijk uit de presentatie van Eric Eljon van SBS Productions. Deze vergeleek HDTV met metallic lak bij personenauto’s. Wil je een nieuwe auto met metallic lak, dan is dat mooier dan de normale lak maar moet je er ook meer voor betalen. Eljon is er van overtuigd dat de meeste televisiekijkers meer willen betalen voor kwalitatief beter beeld en geluid. Dat blijkt volgens hem wel uit het feit dat volgend jaar in de meeste huishoudens wel een LCD, Plasma of LED vlakbeeldtelevisie staat die geschikt is voor het bekijken van HD zenders. UPC ziet HDTV als betaalaanbod
Kabelexploitant UPC lijkt de mening van de commerciële omroepen te onderschrijven. De televisieaanbieder vraagt voor HDTV al extra geld in de vorm van een aanvullend abonnement. De HD kijker betaalt bij UPC maandelijks 9 euro extra voor het HDTV pakket. Met de HD ontvanger komt deze meerprijs dan op 13 euro uit. Daarvoor heeft men wel een bruikleen HD decoder met eigenlijk een levenslange garantie. Vandaag decoder defect betekent morgen direct een vervangend exemplaar. Doordat UPC een betaal businessmodel voor HDTV heeft, was het ook de eerste en tot nu toe enige HD aanbieder die in Nederland een deal kon maken met RTL Nederland wat betreft de doorgifte van RTL7 HD en RTL8 HD. Het lijkt op dit moment een kwestie van tijd dat dit bedrijf ook de komst van NET5 HD gaat aankondigen. Want dat was zeker de grootste aankondiging op de HD Dagen. SBS Broadcasting begint vanaf 30 november met HDTV. Eric Eljon kondigde aan dat NET5 HD de eerste HD zender van SBS Broadcasting gaat worden. Veronica HD volgt in januari 2010 en in het voorjaar van volgend jaar kan Nederland van het eerst kennismaken met SBS6 HD. Voor de laatste zender is er al een succesvolle testuitzending van Hart van Nederland geweest. Daarbij werd vooral gekeken naar de combinatie van HD beelden vanaf de studiovloer en SD beeldmateriaal uit het beeldarchief van het actualiteitenprogramma.
Ziggo in moeilijke positie
De grootste televisieaanbieder van Nederland, Ziggo, heeft zichzelf in een enigszins moeilijke positie gebracht. Bij Ziggo heeft men het nobele streven om SD als natuurlijke opvolger van HD te zien. Net als kleur dit was bij zwart-wit en het beeldformaat 16:9 bij 4:3. Bij al deze technologische verbeteringen hoefde de televisiekijker niet meer te gaan betalen voor de ontvangst ervan. Ziggo ziet natuurlijk in dat omroepen extra investeringen moeten doen om HDTV mogelijk te maken en dat met het simulcasten van televisiezenders daar geen extra inkomsten tegenover staan. Om dit te compenseren wil Ziggo omroepen waarmee ze HD deals sluiten eenmalig tegemoet komen. Bij de Nederlandse Publieke Omroep heeft men, net als andere HD aanbieders in Nederland, eenmalig geld in een subsidiepot gestopt waaruit de publieke omroepen geld kunnen krijgen voor het opnemen van HD content. De commerciële omroepen zien deze constructie niet zitten en willen maandelijks per abonnee een vastgesteld geldbedrag incasseren. Voor Ziggo is dat tot nu toe onbespreekbaar. Hoewel Ziggo nog steeds blijft vasthouden aan haar standpunt lijkt er toch enige ruimte te zijn ontstaan. Op de HD Dagen liet content manager Yoram Levi toch doorschemeren dat als het echt ook na langdurige onderhandelingen niet anders zou lukken, Ziggo dan omwille van een volwaardig HD aanbod voor haar klanten toch zal overwegen om de HD zenders van de commerciële omroepen in het extra betaalpakket te plaatsen.
Caiway HD voorloper in Nederland
Grootste winnaar op HDTV gebied is ongetwijfeld de kleine kabelaar Caiway. Het bedrijf is te klein om onder de OPTA regeling te vallen voor wat betreft het verplicht openstellen van het kabelnetwerk voor belangstellende derden. Ook heeft men weinig tot geen last van de invloed van programmaraden. Het uitschakelen van analoge televisiezenders is daardoor makkelijker. En van die vrijheid maakt Caiway dankbaar gebruik. Zo maakte men dit najaar bekend dat men op 10 oktober 2010, de magische datum 10-10-10, alle nog aanwezige analoge TV-zenders uitschakelt. Als voorloper stopt men al eind november van dit jaar met 9 analoge kanalen en brengt dit aantal terug naar 16. De vrijgekomen capaciteit wil Caiway voor een groot deel gebruiken voor de uitbreiding van het SD maar vooral het HD aanbod. Zo werd nog tijdens HD Dagen Eurosport HD per direct toegevoegd aan het HD aanbod. Verder werd bekend dat Caiway de primeur heeft met NET5 HD en ook als eerste in Nederland de binnenlandse versie van BBC HD gaat doorgeven. Daarnaast is Caiway nog in onderhandeling met meer HD aanbieders en wil men nog deze maand nog minimaal twee HD zenders aankondigen. Dit wordt dan gevolgd door nog meer nieuwe HD zenders begin volgend jaar. Zo rond de analoge uitschakeling wil Caiway haar HD aanbod richting de 40 HD kanalen hebben uitgebouwd. Welke HD kanalen nog dit jaar worden toegevoegd is niet bekend. Maar het zou niet verwonderlijk zijn als het hier gaat om RTL7 HD en RTL8 HD. Al eerder maakte Caiway namelijk bekend op de goede weg te zijn met de onderhandelingen met RTL Nederland. Caiway is hiermee één grote proeftuin maar evenwel géén dominante speler die slechts regionaal haar diensten kan aanbieden.
Het HD wippen van CanalDigitaal
Waar staat CanalDigitaal in deze? Dat is natuurlijk dé vraag die we in een magazine voor de schotelbezitter moeten stellen! De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat CanalDigitaal op dit moment te afwachtend zijn stellingen in de HD loopgraven heeft ingenomen. Op zich is het HD aanbod van CanalDigitaal in totaal zeker niet slecht te noemen. Het bedrijf heeft ook geluk dat de ‘dure’ Astra1 en Astra3 positie nu zijn HD vruchten gedeeltelijk afwerpt in de vorm van vele HD zenders die ongecodeerd te ontvangen zijn of via andere providers kunnen worden betrokken en dus makkelijk aan het HD aanbod van CanalDigitaal kunnen worden toegevoegd. Daarnaast heeft men voor toevoeging van de Astra2 positie de TripleSat schotelantenne ontworpen waardoor het verreweg meest toonaangevende HD kanaal van Europa, BBC HD, kan ‘meeliften’ in het HD aanbod. Een voordeel dat de afgelopen maanden zeker voor de satellietkijker, en dus ook de CanalDigitaal abonnee, exclusief was. Daar komt verandering in nu BBC Worldwide in de Benelux aan kabelaanbieders deze Britse versie van BBC HD gaat aanbieden. Dat de HD-abonnee van CanalDigitaal nu veel mort ligt aan het simpele feit dat, ondanks een ruim buitenlands HD aanbod, men slechts één Nederlands publiek HD kanaal kan bekijken. En dat terwijl bij verreweg de meeste andere Nederlandse HD (kabel-) aanbieders wel alle drie de publieke HD kanalen beschikbaar zijn. Je zou bijna het nog niet doorgeven van alle publieke HD-zenders de grootste blunder van CanalDigitaal van de afgelopen jaren noemen.
Is er dan in de directe toekomst zicht op de toevoeging van Nederlandse publieke en commerciële HD kanalen? Ja en nee. CanalDigitaal zegt de situatie rondom HDTV in Nederland goed in de gaten te houden en kan naar eigen zeggen ook direct reageren op de concurrentie en binnen enkele maanden nieuwe zenders toevoegen. Daarbij zal men niet schromen om, indien het echt nodig is, nieuwe bandbreedte op de Astra3 satelliet erbij te huren. Als enige zekerheid geldt dat in de loop van het eerste kwartaal de themakanalen transponder op de Astra3 satelliet wordt omgebouwd van MPEG2 naar MPEG4. Dat levert dan ruimte op voor maximaal drie nieuwe HD kanalen. Deze moeten dan eind eerste kwartaal worden toegevoegd aan het dan aanwezige HD aanbod. Komen er dan tot die tijd geen nieuwe HD zenders? De kans daarop lijkt groot, maar zekerheid hierover kan niemand geven. Brava HDTV is inmiddels ook via de Astra1 satelliet bij CanalSat France te zien. Directeur Jur Bron van de klassieke HD zender ziet wel wat in de uitschakeling van Brava HDTV op de Astra3 transponder van CanalDigitaal en zegt daar inmiddels met betrokken partijen over in gesprek te zijn. Ook het uitzenden van MyZen HD via de CanalDigitaal HD transponder kent een onzekere toekomst. Wanneer één of meerdere van deze zenders zouden verdwijnen is er dus meteen plaats voor twee nieuwe zenders. Het ligt voor de hand dat dit dan Nederland1 HD en Nederland2 HD zouden zijn. Echter M7 Group S.A, de Luxemburgse eigenaar van CanalDigitaal, zegt ook in onderhandeling te zijn met RTL Nederland en SBS Broadcasting over doorgifte van hun HD kanalen. Het mag duidelijk zijn dat als men alle zenders van de publieke omroep en de twee commerciële mediabedrijven wil gaan uitzenden men dan minimaal één extra transponder op de Astra3 satelliet nodig heeft.CanalDigitaal volgt concurrentie
Rene Tensen, directeur van Eviso en tijdens de HD Dagen ook sprekend namens M7 en CanalDigitaal, is er helder over en blijft bij zijn eerdere standpunt dat hij als commercieel directeur van CanalDigitaal ook al verkondigde: CanalDigitaal zal geen voorloper zijn op HD gebied maar zal zeker volgen als dit nodig is. Daarbij kijkt CanalDigitaal vooral ook naar wat Ziggo en KPN met HDTV gaan doen. Wat betreft Ziggo staat eerder in dit artikel hun moeilijke dilemma al beschreven. KPN is een heel ander verhaal. Het telecombedrijf kondigde afgelopen maand aan dat men via het kopernetwerk wil gaan starten met HDTV. Daarvoor gaat men de komende maanden de nieuwe VDSL2 technologie uitrollen op haar netwerk. Op deze manier wil KPN nog voor de start van het WK voetbal in 2010 starten met HDTV. Onbekend is welke zenders men vanaf de start wil gaan aanbieden. Nog onzekerder is of KPN het strakke tijdschema voor het uitrollen van HDTV via het kopernet wel gaat redden. Via glasvezel biedt KPN inmiddels een bescheiden HD aanbod, met daarin de drie publieke HD zenders en Discovery HD. HDTV via Digitenne is voor KPN op dit moment zeker geen optie. Daarvoor moet men overstappen naar nieuwe technologieën als DVB-T2 en MPEG4. Technisch zeker mogelijk maar de investering hiervoor is groot. Mede doordat KPN voor Digitenne bij vrijwel alle abonnees werkt met bruikleen MPEG2 ontvangers. Deze dienen dus op kosten van KPN worden omgeruild. Een omruilactie die eerder honderden miljoenen dan tientallen miljoenen euro’s gaat kosten. Naast KPN wordt het Nederlands landschap van HD aanbieders volgend jaar nog groter doordat Tele2 gaat starten met HDTV. Inmiddels is Tele2 begonnen met de uitrol van nieuwe decoders die geschikt zijn voor HDTV en het opnemen van programma’s. Rond februari maakt Tele2 meer bekend over het HD aanbod.
Gaat HD in 2010 echt doorbreken?
Alles is er klaar voor. Er staat (of hangt) inmiddels in meer dan 70 procent van de huiskamers een televisie geschikt is voor het kijken naar HDTV. Het doorbreken van nieuwe televisietechnologieën hangt in de meeste gevallen samen met zogenaamde aanjagers. Sport is één van de belangrijkste aanjagers. Het doorbreken van kleurentelevisie in Nederland kwam mede door het WK voetbal 1974 in Duitsland. In 2010 hebben we twee belangrijke aanjagers voor HDTV. De Olympische Winterspelen in het Canadese Vancouver is de eerste. Jammer genoeg lijkt het er vrijwel zeker op dat de NOS dit, om financiële redenen(te dure trans-Atlantische HD-satellietaanvoer voor uitzendingen die veelal ’s nachts plaatsvinden), niet in HD zal gaan uitzenden. Een tweede aanjager, die wel in HD door de NOS wordt uitgezonden, is het WK voetbal in de zomer van 2010 in Zuid Afrika.
Het verleden wijst uit dat indien HDTV niet in 2010 gaat doorbreken zich pas weer een volgend doorbraakmoment in 2012 zich zal voordoen. In 2008 was ook de verwachting dat HDTV met het EK voetbal in Oostenrijk/Zwitserland en de Olympische Zomerspelen in China zou gaan doorbreken. Dit gebeurde niet en in het tussenjaar 2009 was het een soort stoelendans van de betrokken partijen. Voordeel is nu wel dat de publieke en belangrijkste commerciële omroepen (waaronder ook Eurosport) zijn begonnen met HD en dit naast de sportaanjagers ook een extra doorbraakstimulans is. Daarbij is wel te hopen dat het HD Zwarte Pieten tussen contentmakers, contentaanbieders en HD aanbieders snel stopt. En dat alle HD neuzen dezelfde richting gaan staan. Want alleen dan zal een HDTV doorbraak in 2010 een echte kans van slagen hebben.
07-12-2009
