HDTV: Wat is dat ?
We praten op SatelliteMagazine veel over hoog gedefinieerde televisie, oftewel High Definition TV afgekort HDTV. Maar wat is HDTV nu eigenlijk. Tot voor kort werd televisie in twee mogelijkheden aangeboden. Analoog en Digitaal. Hier is nu een derde mogelijkheid aan toegevoegd HDTV. Dit is een uitbreiding van het al langer bestaande digitale televisie en wordt ook wel de nieuwe manier van het beleven van televisie genoemd. Analoge televisie werd gekenmerkt door de grote storingsgevoeligheid. De komst van digitale televisie was al een hele stap voorwaarts. Bij digitale televisie worden beelden technisch gecomprimeerd. Hierdoor wordt niet altijd de optimale beeldkwaliteit bereikt. Met de komst van HDTV is de compressie bijna nihil te noemen waardoor een tot nu toe ongeëvenaarde beeldkwaliteit kan worden ervaren. Televisie kijken kon nog nooit zo realistisch bekeken worden dan met HDTV.
De betere beeldkwaliteit wordt onder andere bereikt door een heel scherp beeld met ongelofelijk volle kleuren waarmee alle details op het HDTV of HD-Ready beeldscherm in breedbeeldformaat zichtbaar worden. Daarnaast biedt HDTV niet alleen een perfecte beeldkwaliteit maar wordt ook het geluid in Dolby Digitaal 5.1 meegezonden. Hierdoor wordt televisie kijken echt genieten.
Dit alles wordt bereikt doordat HDTV beelden meer gegevens bevatten dat beelden uitgezonden in de standaardresolutie. Deze bestaat bij de huidige conventionele televisie uit 480 beeldlijnen. "HD-Ready" beeldschermen geven minimaal 720 beeldlijnen weer terwijl de nieuwe generatie "Full HDTV" beeldschermen 1080 beeldlijnen weergeven. Hierbij moet wel gezegd worden dat de meerwaarde van een "Full HDTV" scherm met 1080 beeldlijnen pas echt zichtbaar worden bij beeldschermen die minimaal 37 inch groot zijn. Beeldschermen die tot 32 inch groot hebben meer dan genoeg aan 720 beeldlijnen om kwalitatief goede beeldkwaliteit, ook in de 1080i modus, op het scherm weer te geven. De toename van het aantal beeldlijnen verschaft een veel scherper beeld met een veel hogere resolutie.
De meest gangbare uitzendstandaarden binnen HDTV zijn 1080i en 720p. De i afkorting staat in deze voor interlaced en de p afkorting staat voor progressief beeld. Bij een interlaced uitzendkwaliteit wordt het beeld opgebouwd uit twee fasen. Progressieve uitzendkwaliteit is beter. Hier wordt het beeld namelijk lijn voor lijn opgebouwd. Dit zorgt ervoor dat een stabieler en vloeiend doorlopend beeld ontstaat op het beeldscherm. Ondanks de hogere resolutie van de 1080i standaard zorgt juist het lijn voor lijn opbouwen van de 720p standaard ervoor dat het verschil tussen beide uitzendstandaarden zeer minimaal is. De beste kwaliteit uitzendstandaard is dan ook 1080p. Dit is de op dit moment hoogste resolutie binnen HDTV waarin dus het beeld lijn voor lijn wordt opgebouwd. Op dit moment zijn er echter heel weinig schermen die de uitzendstandaard 1080p kunnen weergeven.
HDTV wordt gemaakt in twee soorten videocodering. Dit komt eigenlijk neer op de manier waarop het beeld gecompresseerd wordt. De op dit moment nog meest gebruikte manier, zeker in de DVD markt, is de MPEG2 compressietechniek. Met compressie wordt de bandbreedte van een uitgezonden beeld bepaald. Het is dus belangrijk om meer informatie in dezelfde hoeveelheid bandbreedte te kunnen plaatsen dat de compressie binnen de bandbreedte zo efficiënt mogelijk gebruikt wordt. Hierdoor is de MPEG2 technologie verder doorontwikkeld. Het resultaat is de MPEG4 compressietechniek. Deze wordt op dit moment veel gebruikt bij het uitzenden van HDTV. Hierdoor komen er meer HDTV zenders binnen dezelfde bandbreedte voor de consument beschikbaar. Ook in de DVD industrie zal in de toekomst steeds meer de MPEG4 compressietechniek gebruikt gaan worden. Op één DVD schijf kunnen daardoor meer beelden van hogere kwaliteit of meer films van de huidige kwaliteit geplaatst worden. 
HDTV via televisie wordt op dit moment in Nederland aangeboden via de satelliet en via de kabel. Via de kabel is ontvangst van HDTV sinds kort een feit. Kabelexploitanten maken dan ook direct gebruik van decoders die de nieuwe compressietechniek MPEG4 ondersteunen en zenden HDTV zenders via het eigen netwerk ook in deze compressietechniek uit. HDTV ontvangst via de satelliet is al enige jaren mogelijk. Tot voor kort was de standaard uitzendkwaliteit van HDTV via de satelliet in de compressietechniek MPEG2. Echter, mede door het eerder uitgelegde mogelijkheden tot ruimtebesparing van de bandbreedte van een uitgezonden HDT zender, zullen alle nieuwe HDTV zenders gaan uitzenden in de nieuwe compressietechniek MPEG4. Alle HDTV zenders die al langer uitzenden via de compressietechniek MPEG2 zullen in korte tijd overschakelen naar de nieuwe compressietechniek MPEG4. Dit gebeurd omdat door een vermindering van bandbreedte waarin de zender kan worden uitgezonden een kostenbesparing ontstaat. Nadeel voor de consument die beschikt over een oude HDTV satellietontvanger, zoals de Zinwell, Quali TV en Inverto, is dat zij een nieuwe HDTV satellietontvanger moeten aanschaffen die de nieuwe compressietechniek MPEG4 ondersteund. Naast dit alles is er ook een verandering gekomen in de uitzendnorm die via de satelliet gebruikt wordt. Deze is ook verbeterd. Nieuwe HDTV zenders maken naast de compressie MPEG4 ook gebruik van deze nieuwe uitzendnorm genaamd DVB-S2. Deze wordt in bijna alle gevallen gebruikt samen met de videocodec H.264 gemaakt door Apple. Hieronder enige uitleg van begrippen die vaak gebruikt worden bij HDTV ontvangst van beelden:
- HDTV: Afkorting die staat voor High Definition TeleVision. Bij HDTV moet het aantal beeldlijnen tenminste 720 zijn. De beste kwaliteit wordt behaald waarneer het beeld bestaat uit 1080 beeldlijnen. Daarnaast moet het beeld in breedbeeldformaat (16/9) worden aangeboden en moet meerkanalen digitaal geluid bij het beeld worden aangeboden.
- DVB: Afkorting voor Digital Video Broadcasting. Dit is de standaard voor digitale televisie en is ontwikkeld in Europa door het instituut voor radiotechniek in München IRT. Deze werd mede ondersteund door de bedrijven Philips en Thomson. In de DVB uitzendnorm zijn diverse subnormen gemaakt. DVB-S/DVB-S2 (satelliet), DVB-C (kabel) en DVB-T (terrestoriaal) zijn hiervan in Europa de bekendste. Binnen deze subnormen wordt in Europa HDTV uitgezonden. Dat is niet overal zo. In
Australië gebruikt met hiervoor een speciaal voor HDTV gemaakt subnorm van DVB te weten HD-DVB. - 480i: Dit beeldformaat wordt ook wel SDTV genoemd. Dit is de afkorting voor Standard Definition TeleVision. Dit is geen HDTV maar een standaard beeld wat wordt uitgezonden in de uitzendstandaard NTSC. Deze standaard wordt gebruikt in Noord-Amerika waarvan de Verenigde Staten een onderdeel is. NTSC is de afkorting van National Television Standards Committee en is de Amerikaanse tegenhanger van de Europese uitzendstandaard PAL. Het beeld bij 480i wordt in twee fasen opgebouwd.
- 480p: Dit beeldformaat wordt ook wel EDTV genoemd. Dit is de afkorting voor Enhanced Definition TeleVision. Dit is een beeld uitgezonden in de uitzendstandaard NTSC. Echter wordt bij 480p het beeld lijn voor lijn opgebouwd. Dit geeft een betere beeldkwaliteit dan het beeldformaat 480i.
- 576i: Dit beeldformaat is het standaard PAL zoals wij die de afgelopen decennia hebben gebruikt in Europa. PAL is de afkorting van Phase Alternate Lines). In met name de Franstalige landen wordt er een andere norm in dit beeldformaat gebruikt namelijk SECAM. Dit is de afkorting van SEquential Couleur Avec Memoire. Het beeldformaat 576i wordt op dit moment standaard gebruikt bij de huidige generatie DVD spelers. 576i oftewel PAL is opgebouwd uit 207.360 beeldpunten die verdeeld zijn over 576 beeldlijnen die elk 720 beeldpunten bevatten. Dit beeld wordt 50 hz uitgezonden zodat het
beeld 25 keer per seconden in twee delen wordt ververst. - 576p: Ook dit is nog steeds geen HDTV maar de progressieve uitvoering van PAL. Alles verloopt hetzelfde als bij het beeldformaat 576i alleen wordt in 576p het beeld niet in twee fasen ververst maar lijn voor lijn.
- 720p: HDTV standaard met 720 beeldlijnen die elk 1280 beeldpunten bevatten. Deze lijnen worden lijn voor lijn ververst.
- 1080i: HDTV standaard met 1080 beeldlijnen die of 1920 beeldpunten dan wel 1440 beeldpunten per lijn bevatten. In de interlaced technologie worden deze beeldlijnen weer in twee fasen ververst.
- 1080p: HDTV standaard met 1080 beeldlijnen die of 1920 beeldpunten dan wel 1440 beeldpunten per lijn bevatten. In de progressive technologie worden deze beeldlijnen lijn voor lijn ververst. 1080p is op dit moment de hoogste kwaliteit HDTV.
29-02-2008
